Hepatitet kronike

TRETJA
Typography

Hepatitet virale janë sëmundje që vijnë nga viruse të cilët shkaktojnë dëmtime në mëlçi. Format më të rënda të sumundjes mund të çojnë në situata të rrezikshme të tilla si cirroza e mëlçisë (hepatite), abscesi i mëlçisë dhe kanceri hepatocelular. Hepatitet më të zakonshme përfshijnë infeksionet nga viruset A dhe C.

Kjo analizë do të përfshijë vetëm hepatitin kronik B dhe C të cilët përbëjnë një nga faktorët kryesorë të rrezikut të shëndetit publik.

Hepatiti kronik C

Virusi i hepatitit C (HCV) përbën një nga shkaqet më të shpeshta të sëmundjeve të mëlçisë në mbarë botën. Rreth 170 milionë njerëz në mbarë botën kanë hepatit C. Rruga kryesore e transmetimit të virusit sot është përdorimi i drogave injektuese ndërkohë që para vitit 1992 ishte transfuzioni i gjakut të infektuar ose derivate të tij. Në mënyrë të veçantë:  

  • Përdorimi intravenozë – parenteral i drogave: sot është mënyra kryesore e transmetimit, mbi 80% e njerëzve të cilët kanë përdorur metodën intravenoze të marrjes së drogës kanë HCV.
  • Transfuzioni i gjakut apo derivatet e tij që përdoreshin para vitit 1992: ishte shumë i zakonshëm tek pacientët hemofilikë. Kjo u zbulua në vitin 1989 dhe monitorimi i përgjithësuar filloi në vitin 1992.
  • Transplanti i organeve të infektuara para vitit 1992.
  • Përmes transmetimit seksual: është evidentuar rrallë, vetëm 2-4 % e partnerëve me një lidhje të qëndrueshme seksuale rezultojnë të jenë infektuar. Përdorimi i prezervativëve është i domosdoshëm sidomos kur njëri nga partnerët ka një histori seksuale me shumë partnerë.
  • Transmetimi vertikal (nga nëna tek fëmija gjatë lindjes): është e rrallë, në nivelet 2-5%. Seksioni cesarean nuk e zvogëlonë mundësinë e transmetimit dhe nuk duhet të zgjidhet vetëm për këtë arsye.
  • Transmetimi i brendshëm i virusit: shumë e rrallë sidomos kur çdo anëtar përdor objektet e tij personale.
  • Shpimi nga gjilpëra apo mjet tjetër: rreth 2-6%
  • Kirurgjia estetike (P.sh. tatuazhet): Propabiliteti i transmetimit shumë i ulët nëse respektohen rregullat themelore të sterilizimit.
  • HCV nuk përhapet nga aktivitetet normale sociale në punë dhe në shtëpi, përqafimi, puthja, kollitja, përdorimi i përbashkët i pjatave, gotave dhe tualetit.

Hepatiti kronik C është një sëmundje e fshehtë pasi pacienti nuk ka simptoma. Nëse nuk trajtohet përparon në formën e një ceroze tek 10-15% e pacientëve brenda 20 viteve. Faktorët e zhvillimit më të shpejtë janë gjinia mashkullore, infeksioni bashkë me HIV ose HBV, abuzimi me alkoolin etj. Cirroza është shkaku më i zakonshëm i vdekjes së pacientëve me infeksion HCV dhe me të dyja kanceri hepatocelular. Diagnoza bazohet në teste laboratorike sepse zakonisht pacientët janë asimptomatikë. Specifikisht bazohet në zbulimin e serumit të antitrupave kundër HCV (anti-HCV) dhe shfaqjes së HCV-RNA. Gjithashtu duhet të përcaktohet gjenotipi i virusit (6 lloje kryesore).

Trajtimi aktualisht bazohet në kombinimin e injektimit të interferonit nën lëkurë një herë në javë dhe pilulave të ribavirinës çdo ditë. Qëllimi është për të kuruar pacientin (zhdukja e virusit). Është arritur në më shumë se 85% të pacientëve me gjenotip 2 ose 3 dhe 55% të pacientëve me gjenotip 1 ose 4. Trajtimi zgjat për 6 ose 12 muaj. Pajtueshmëria e pacientëve me trajtimin është veçanërisht e rëndësishme për suksesin përfundimtar. Tek pacientët me cirozë të avancuar të mëlçisë mund të jenë e nevojshme të bëhet transplanti i mëlçisë.

Hepatiti Kronik B

Bazuar në të dhënat e Organizatës Botërore të Shëndetësisë është vlerësuar se pas vitit 2000 dhe pavarësisht nga përhapja e vaksinimit ende vazhdojnë të shfaqen më shumë se 5 000 000 raste të reja të hepatitit B akut çdo vit në të gjithë botën dhe se 5% e popullsisë së botës (350 milionë) janë të infektuar kronik. Transmetimi bëhet kryesisht parenteral ose seksualisht pra duke pasur kontakt me personin me lëngje të infektuar të trupit (gjak, spermë). Virusi nuk transmetohet nga gatimi, tualetet ose kontakti i përgjithshëm shoqëror.  Mënyrat e zakonshme të përhapjes (dispersionit) së HBV janë:

  • Kontakti seksual me partnerë heteroseksual ose homoseksuale që janë me hepatit B kronik: Kjo është mënyra mbizotëruese e transmetimit të virusit HBV tek të rriturit.
  • Përhapja (dispersioni) i brendshëm familjar. Është mënyra kryesore e përhapjes. Prandaj si diagnozë e parë për një pacient kërkohet kontrolli i të gjithë familjarëve të tij, pavarësisht se mund të mos jetojnë më bashkë sepse ekziston mundësia e përhapjes së një infeksioni të përbashkët nga e kaluara.
  • Transmetimi vertikal nga nëna tek fëmija: Sot të gjitha nënat shtatzëna  i nënshtrohen testeve për Hepatit B dhe merren masa specifike për të parandaluar transmetimin e virusit tek i mituri.
  • Përdorimi intravenozë i drogave.
  • Ekspozimi parenteral ndaj gjakut të infektuar

 

Për tu mbrojtur ndaj infeksionit HBV ka vaksina të sigurta dhe efektive. Sot është e detyrueshme vaksinimi për të gjitha foshnjat dhe adoleshentët si dhe rekomandohet vaksinimi i të gjithë të afërmve të pacientëve ose atyre personave që paraqesin rrezik të madh. Vaksinimi përmban 3 doza të kombinuara intramuskulare në muskulin deltoid në 0, 1 dhe 6 muaj.  Diagnoza bazohet në zbulimin e shënuesve serologjike të HBV, të kryera gjerësisht në shumicën e laboratorëve, dhe përfshijnë:

  • Antigjeni Sipërfaqësor HBV ose antigjeni Australian (HBsAg) dhe antitrupat e tij (anti-HBs).
  • Antitrupi kundër antigjenit bërthamor.
  • Antigjeni i tretshëm “e” që kodohet nga zona pronucleare dhe bërthamore e gjenomit HBV (HBeAg) dhe antitrupit të tij (anti-HBE).
  • ADN-ja e HBV (HBV-ADN).

 Ekzaminimeve duhet t’ju drejtohen:

  • individët me nivel të lartë të transaminazave
  • të afërmit e pacientëve në shkallën A të sëmundjes
  • njerëzit me kontakt të ngushtë me pacientët (partnerët seksual ose nënat me fëmijë)
  • homoseksualët
  • heteroseksualët me shumë partnerë seksualë
  • përdoruesit intravenozë të drogës
  • hemofilikët
  • hemodializët
  • ata që kanë kryer transplant
  • personeli i burgjeve
  • punonjësit e shërbimit të pastrimit
  • punëtorët në shërbimet shëndetësore
  • gratë shtatzëna

HBsAg pozitiv për të paktën 6 muaj përcakton diagnozën e infeksionit HBV.

HBeAg pozitiv tregon replikimin viral aktiv. HBeAg negative kërkon monitorim të shpeshtë të transaminazave dhe kontrollin e nivelit HBV-ADN. Me transaminaza normale konsiderohet një bartës joaktiv i HBV. HBeAg negativ hepatiti kronik B, është forma dominuese e hepatitit kronik B në vendin tonë dhe në vendet e tjera të Mesdheut.

Monitorimi i të gjitha formave të hepatitit B bëhet përmes testeve të transaminazave, shënuesve dhe HBV- ADN në mënyrë periodike. Mund të konsumohet çfarëdolloj ushqimi, veçse duhet të përjashtohet konsumi i pijeve alkoolike. Agjentët kronik joaktiv të  HBV nuk kanë nevojë për trajtim por vetëm monitorim. Ndërhyrja terapeutike është e nevojshme për pacientët me hepatit B kronik HBeAg-pozitive apo negative me ose pa cerozë.

 

Objektivi kryesor është kombinimi biokimik dhe virologjik afatgjatë dhe pastrimi i antigjenit Australian përmes zhvillimit të antitrupave. Kjo arritje përmirëson ndjeshëm rezultatet tek pacientët, pengon përparimin e sëmundjeve të mëlçisë, zvogëlon rrezikun e zhvillimit të kancerit hepatoqelizore dhe zgjat mbijetesën. Mundësitë e trajtimit janë interferoni i thjeshtë, interferoni i pegiluar dhe nukleozidet analoge. Skemat e interferonit janë zakonisht deri ne 12 muaj, ndërkohë për barnat antivirale nuk është përcaktuar ende.